Here is previous post on Singular, dual, plural – Part 1.
अश्वः धावति ।
aśvaḥ dhāvati
The horse runs.
अश्वौ धावतः ।
aśvau dhāvataḥ
Two horses run.
अश्वाः धावन्ति ।
aśvāḥ dhāvanti
The horses run.
-
-
Learn Sanskrit. Simple sentences, with Hindi and English meaning. Singular, dual, plural.
बालकः पठति ।
बालकौ पठतः ।
बालकाः पठन्ति ।
-
Learn Sanskrit easily. Present tense. Simple sentences with meaning.
11. छात्रा लिखति।
Sanskrit: छात्रा लिखति।
Transliteration: chātrā likhati
Hindi: छात्रा लिखती है।
English: The girl student writes.
12. मीरा गायति।
Sanskrit: मीरा गायति।
Transliteration: mīrā gāyati
Hindi: मीरा गाती है।
English: Meera sings.
13. गरुडः पतति।
Sanskrit: गरुडः पतति।
Transliteration: garuḍaḥ patati
Hindi: गरुड़ उड़ता है।
English: Garuḍa flies.
14. रामः तिष्ठति।
Sanskrit: रामः तिष्ठति।
Transliteration: rāmaḥ tiṣṭhati
Hindi: राम खड़े हैं।
English: Rama stands.
15. अर्जुनः पश्यति।
Sanskrit: अर्जुनः पश्यति।
Transliteration: arjunaḥ paśyati
Hindi: अर्जुन देखता है।
English: Arjuna sees.
-
1. बालकः गच्छति।
Sanskrit: बालकः गच्छति।
Transliteration: bālakaḥ gacchati
Hindi: लड़का जाता है।
English: The boy goes.
2. बालिका गच्छति।
Sanskrit: बालिका गच्छति।
Transliteration: bālikā gacchati
Hindi: लड़की जाती है।
English: The girl goes.
3. गजः आगच्छति।
Sanskrit: गजः आगच्छति।
Transliteration: gajaḥ āgacchati
Hindi: हाथी आता है।
English: The elephant comes.
4. अश्वः धावति।
Sanskrit: अश्वः धावति।
Transliteration: aśvaḥ dhāvati
Hindi: घोड़ा दौड़ता है।
English: The horse runs.
5. कृष्णः वदति।
Sanskrit: कृष्णः वदति।
Transliteration: kṛṣṇaḥ vadati
Hindi: कृष्ण बोलते हैं।
English: Krishna speaks.
6. अर्जुनः शृणोति।
Sanskrit: अर्जुनः शृणोति।
Transliteration: arjunaḥ śṛṇoti
Hindi: अर्जुन सुनता है।
English: Arjuna listens.
7. छात्रः पठति।
Sanskrit: छात्रः पठति।
Transliteration: chātraḥ paṭhati
Hindi: छात्र पढ़ता है।
English: The student studies.
8. छात्रा पठति।
Sanskrit: छात्रा पठति।
Transliteration: chātrā paṭhati
Hindi: छात्रा पढ़ती है।
English: The girl student studies.
9. बालकः क्रीडति।
Sanskrit: बालकः क्रीडति।
Transliteration: bālakaḥ krīḍati
Hindi: लड़का खेलता है।
English: The boy plays.
10. बालिका लिखति।
Sanskrit: बालिका लिखति।
Transliteration: bālikā likhati
Hindi: बालिका लिखती है।
English: The girl writes
-
हरि-शब्दरूपम्
विभक्ति (Case) एकवचनम् (Singular) द्विवचनम् (Dual) बहुवचनम् (Plural) प्रथमा हरिः हरी हरयः द्वितीया हरिम् हरी हरीन् तृतीया हरिणा हरिभ्याम् हरिभिः चतुर्थी हरये हरिभ्याम् हरिभ्यः पञ्चमी हरेः हरिभ्याम् हरिभ्यः षष्ठी हरेः हर्योः हरीणाम् सप्तमी हरौ हर्योः हरिषु सम्बोधन हरे हरी हरयः Meanings of the Cases
विभक्ति (Case) General Meaning प्रथमा Subject (who?) द्वितीया Object (whom?) तृतीया By/with चतुर्थी For/to पञ्चमी From षष्ठी Of सप्तमी In/on/at सम्बोधन O! (addressing someone) Some other words having similar noun forms as hari – मुनि, ऋषि, कवि, रवि
-
Let us learn Sanskrit. SImple sentences. Subject + Verb. Present tense.
1. The boy goes.
बालकः गच्छति।
(Bālakaḥ gacchati.)
2. The girl goes.
बालिका गच्छति।
(Bālikā gacchati.)
3. The elephant comes.
गजः आगच्छति।
(Gajaḥ āgacchati.)
4. The horse runs.
अश्वः धावति।
(Aśvaḥ dhāvati.)
5. Krishna speaks.
कृष्णः वदति।
(Kṛṣṇaḥ vadati.)
6. Arjuna listens.
अर्जुनः शृणोति।
(Arjunaḥ śṛṇoti.)
-
विद्या ददाति विनयम्
विद्या ददाति विनयं
विनयाद् याति पात्रताम् ।
पात्रत्वाद् धनमाप्नोति
धनाद् धर्मं ततः सुखम् ॥Transliteration
vidyā dadāti vinayaṃ
vinayād yāti pātratām |
pātratvād dhanam āpnoti
dhanād dharmaṃ tataḥ sukham ||Word-by-word meaning
- विद्या (vidyā) = knowledge
- ददाति (dadāti) = gives
- विनयम् (vinayam) = humility
- विनयाद् (vinayād) = from humility
- याति (yāti) = one attains/goes to
- पात्रताम् (pātratām) = worthiness
- पात्रत्वाद् (pātratvād) = from worthiness
- धनम् (dhanam) = wealth
- आप्नोति (āpnoti) = obtains
- धनाद् (dhanād) = from wealth
- धर्मम् (dharmam) = righteousness/dharma
- ततः (tataḥ) = then/from that
- सुखम् (sukham) = happiness
Meaning
Knowledge gives humility.
Humility leads to worthiness.
Worthiness brings wealth.
Rightly acquired wealth enables righteous living, which leads to happiness.
-
Let us learn Sanskrit. Simple sentences. Present tense.
Sanskrit (Devanāgarī) Transliteration Meaning बालकः क्रीडति। bālakaḥ krīḍati The boy plays. छात्रः पठति। chātraḥ paṭhati The student studies/reads. रामः हसति। rāmaḥ hasati Rama laughs/smiles. सीता पश्यति। sītā paśyati Sita sees (or looks at). सिंहः गर्जति। siṃhaḥ garjati The lion roars. लक्ष्मणः गच्छति। lakṣmaṇaḥ gacchati Lakshmana goes. कृष्णः वदति। kṛṣṇaḥ vadati Krishna speaks/says. Word meanings
Sanskrit Transliteration Meaning क्रीडति krīḍati plays पठति paṭhati reads/studies हसति hasati laughs/smiles पश्यति paśyati sees गर्जति garjati roars गच्छति gacchati goes वदति vadati speaks/says Common pattern
All these sentences follow the pattern:
कर्ता + क्रिया
kartā + kriyā
Subject + VerbExamples:
- रामः + हसति = रामः हसति।
rāmaḥ + hasati = rāmaḥ hasati. - सिंहः + गर्जति = सिंहः गर्जति।
siṃhaḥ + garjati = siṃhaḥ garjati. - कृष्णः + वदति = कृष्णः वदति।
kṛṣṇaḥ + vadati = kṛṣṇaḥ vadati.
Grammar note
The words बालकः (bālakaḥ), छात्रः (chātraḥ), रामः (rāmaḥ), सिंहः (siṃhaḥ), लक्ष्मणः (lakṣmaṇaḥ), कृष्णः (kṛṣṇaḥ) are all in प्रथमा विभक्ति (prathamā vibhakti), singular (एकवचन, ekavacana).
सीता (sītā) is also in प्रथमा विभक्ति (prathamā vibhakti), singular, but it is feminine (स्त्रीलिङ्ग, strīliṅga).
All the verbs (क्रीडति, पठति, हसति, पश्यति, गर्जति, गच्छति, वदति) are in third person singular (प्रथम पुरुष, एकवचन — prathama puruṣa, ekavacana).
- रामः + हसति = रामः हसति।
-
सीता शब्द रूप (आकारान्त स्त्रीलिङ्ग)
विभक्ति (Case) एकवचन (Singular) द्विवचन (Dual) बहुवचन (Plural) प्रथमा (Nominative) सीता सीते सीताः द्वितीया (Accusative) सीताम् सीते सीताः तृतीया (Instrumental) सीतया सीताभ्याम् सीताभिः चतुर्थी (Dative) सीतायै सीताभ्याम् सीताभ्यः पञ्चमी (Ablative) सीतायाः सीताभ्याम् सीताभ्यः षष्ठी (Genitive) सीतायाः सीतयोः सीतानाम् सप्तमी (Locative) सीतायाम् सीतयोः सीतासु सम्बोधन (Vocative) हे सीते हे सीते हे सीताः Other similar feminine आकारान्त (ā-ending) – रमा, लता, कथा, विद्या , etc
-
राम शब्द रूप (अकारान्त पुल्लिङ्ग) (masculine gender word ending in अ)
विभक्ति (Case) एकवचन (Singular) द्विवचन (Dual) बहुवचन (Plural) प्रथमा (Nominative) रामः रामौ रामाः द्वितीया (Accusative) रामम् रामौ रामान् तृतीया (Instrumental) रामेण रामाभ्याम् रामैः चतुर्थी (Dative) रामाय रामाभ्याम् रामेभ्यः पञ्चमी (Ablative) रामात् रामाभ्याम् रामेभ्यः षष्ठी (Genitive) रामस्य रामयोः रामाणाम् सप्तमी (Locative) रामे रामयोः रामेषु सम्बोधन (Vocative) हे राम हे रामौ हे रामाः Other such words : बालक, कृष्ण, नर, etc.
sri ramanuja seva 